Созақ ауданы – табиғаты қатал болғанымен, өзіне тән сұлулығы мен тылсым тыныштығы бар ерекше өңір. Шексіз шөл даласы мен Қаратаудың асқақ жоталары, ежелгі тарихи ескерткіштері мен бай биологиялық алуан түрлілігі бұл аймақты экотуризмді дамытуға аса қолайлы кеңістікке айналдырады.
Егер инфрақұрылым жүйелі түрде дамып, жергілікті халық туризм саласына белсенді тартылса, Созақ ауданы тек Түркістан облысында ғана емес, бүкіл Қазақстан бойынша танымал экотуристік орталықтардың біріне айналуы әбден мүмкін. Алайда мұндай даму табиғатты қорғау қағидаларымен тығыз байланысты болуы тиіс.
Экотуризм – тек экономикалық пайда көзі емес, ең алдымен табиғатты сақтаудың, экологиялық мәдениетті қалыптастырудың маңызды құралы. Осы бағытта аудан көлемінде бірқатар жүйелі жұмыстар жүргізілуде:
- «Таза Қазақстан» экологиялық акциясына мектептер мен колледж студенттері тұрақты түрде қатысып, табиғатты қорғау мәдениетін қалыптастыруда;
- Ерекше қорғалатын табиғи аумақтарға рұқсатсыз кіруге шектеулер күшейтілуде;
- Қоқыс тастау, өрт шығару, өсімдіктер мен жануарлар дүниесіне зиян келтіру сияқты әрекеттерге қарсы әкімшілік жауапкершілік пен айыппұл жүйесі қарастырылуда;
- Табиғат қорғау мекемелерімен бірлескен рейдтер мен мониторинг жұмыстары жүйелі түрде ұйымдастырылуда.
Мұндай шаралар экожүйенің тұрақтылығын сақтауға, табиғи ресурстарды ұтымды пайдалануға және болашақ ұрпаққа таза орта қалдыруға бағытталған маңызды қадамдар болып табылады.
БОЛАШАҚТАҒЫ МАҚСАТТАР МЕН СЕРІКТЕСТІКТЕР
Созақ ауданы экотуризм саласын дамытудың келесі, сапалы жаңа кезеңіне аяқ басуға дайын. Бұл бағыттағы болашақ жоспарлар тек жергілікті деңгеймен шектелмей, халықаралық ынтымақтастықты да қамтиды.
Алдағы негізгі мақсаттар мыналарды қамтиды:
- Экотуризм орталығын құру – туристерге толық ақпарат беретін, маршруттарды таныстыратын, табиғи және тарихи нысандар туралы дерек ұсынатын заманауи кешен ашу;
- Ғылыми зерттеу базасын дамыту – Қызылкөл мен Үшбас өзені маңында экожүйені терең зерттейтін далалық ғылыми станциялар құру;
- Жасыл лагерьлер ұйымдастыру – оқушылар мен студенттерге арналған экологиялық білім беретін жазғы мектептер мен табиғат аясындағы оқу бағдарламаларын енгізу;
- Халықаралық әріптестік орнату – ЮНЕСКО, БҰҰ-ның экологиялық бағдарламалары және шетелдік экотуристік агенттіктермен бірлескен жобаларды жүзеге асыру;
- Цифрлық насихат пен маркетинг – Созақ табиғатын әлеуметтік желілер, деректі бейнероликтер және цифрлық платформалар арқылы кеңінен таныту.
Бұл бастамалар ауданның экотуризм саласындағы бәсекеге қабілеттілігін арттырып қана қоймай, оны халықаралық деңгейге шығаруға мүмкіндік береді.
ЖЕРГІЛІКТІ ЭТНОТУРИЗМ ЖӘНЕ ХАЛЫҚТЫҢ САЛТ-ДӘСТҮРІ
Созақ ауданы – табиғи байлығымен қатар, терең тарихы мен бай мәдени дәстүрлерімен де ерекшеленетін өңір. Сондықтан экотуризмді этнографиялық мазмұнмен ұштастыру – аймақтың туристік әлеуетін арттыратын маңызды бағыт.
Бұл өңірде ғасырлар бойы сақталып келген көшпелі өмір салты, төрт түлік малға негізделген шаруашылық мәдениеті және табиғатпен етене өмір сүру дәстүрі туристер үшін ерекше қызығушылық тудырады. Көктемгі жайлауға көшу, қыстау мен күзеу мәдениеті – дала өркениетінің тірі көрінісі іспетті.
Қазақ халқының киіз үй тігу өнері, ұлттық тағам дайындау дәстүрі (ет асу, құрт пен ірімшік жасау, қымыз баптау), сондай-ақ қонақжайлық мәдениеті этнотуризмнің негізгі мазмұнын байыта түседі.
Туристер бұл өңірде тек көрермен болып қана қоймай, сол өмір салтының бір бөлшегіне айнала алады. Олар киіз үйде түнеп, ұлттық тағам дайындауға қатысып, жергілікті шеберлермен бірге қолөнер үйрене алады. Мұндай тәжірибе – жай саяхат емес, мәдениеттер тоғысы, рухани таным және өмірлік әсер қалдыратын ерекше сапар.