ПРАЙМЕРИЗ ОҢ ӨЗГЕРІСТЕРГЕ БАСТАЙДЫ

ПРАЙМЕРИЗ ОҢ ӨЗГЕРІСТЕРГЕ БАСТАЙДЫ

18 просмотров

ПРАЙМЕРИЗ ОҢ ӨЗГЕРІСТЕРГЕ БАСТАЙДЫ

Бәріңізге мәлім биыл наурыз айында «Nur Otan» партиясы Саяси кеңесі бюросының отырысында Прай­мериз өткізу ережелерінің жо­­­­ба­сы мақұлданды. Ал өткен аптада Ел­басы праймериз өткізу туралы Қаулыға қол қойды. 5 маусымда «Nur Otan» ресми сайтында пар­тияның Саяси кеңесі бекіткен партияішілік іріктеуді өткізудің ережесі жарияланды. Осы арқылы «Nur Otan» пар­­тиясы халық арасында бедел­ді, қазақстандықтар жақсы та­­­­­­ни­тын, құрметке бөленген, пар­тиялық-саяси салада жұмыс тәжірибесіне ие үміткерлерді анықтап, оларды Мәжіліс пен мәслихат депутаттары сайлауында партиялық тізіммен ұсынатын болады. Демек, ішкі партиялық іріктеу – уақытылы шара.

Жалпы, «праймериз» термині бастапқы және бастапқы сайлау дегенді білдіретін ағылшын тіліндегі primaries, primary elec­tion сөздерінен туындаған. Көбіне, ол сайлауға түсетін партиялардың өз ішінде канди­даттарды іріктеп алуын білдіреді. Әлемде оның өзге де атаулары кездеседі. Мысалы, Австралияда «pre-selection», АҚШ-та «primary election», Канадада «nomination contests», көрші Ресейде «пред­варительное голосование» деп аталады.

Алғаш рет праймериз XIX ғасырдың 40-жылдарында Аме­рика Құрама Штаттарында сы­нақ­­­­­тан өткізілді. 1903 жылы оны Висконсин шта­ты заңдастырған. Қазіргі уақытта Еуропа, Азия, Латын Америкасының көптеген елі осы озық тәжірибені қолдана­ды. АҚШ-тың Республикалық және Демократиялық пар­тия­­лары, Германияның Христиан демо­­кратия­­лық ода­­­­ғы, Ұлы­бри­танияның Кон­сервативтік жә­­не Лейбор­истік партиялары, Мекси­­каның Институ­ционалдық револ­юция­­лық пар­тиясы, Канада­ның Либер­­алды партиясы секілді таны­мал саяси күштер праймериз институт­ына ұдайы жүгініп келеді. АҚШ пен Канадада барлық жетекші партия осы бастапқы таңдау тетігін пайдаланады.

«Мықты лидерлер – Мықты партия» қағидаты бойынша 2020 жылғы 17 тамыз бен 3 қазан аралығында бүкіл республика көлемінде өтетін праймеризде тек бастауыш партия ұжымы ұсынғандар ғана емес, елдің бүгіні мен ертеңіне алаңдаған кез келген белсенді қазақстандық үміткер бола алады. «Nur Otan» мүшесі емес азамат қатысушыларды тіркеу мерзімі аяқталғанға дейін партия қатарына қосылса, соның өзі жеткілікті. Барлық кандидаттар мажо­ри­­тарлық жүйедегі сайлау кезін­­дегідей үй-үйді аралап, жұрт­шылықпен кездесіп, үгіт-насихат жұмыстарын жүргізбек. Бұл олардың бұқара алдында сөйлеу ісінде ысылуына сеп­теседі. Әрі халық та өзі дауыс беретін тұлғалармен танысады. Осылай­ша, праймериз кезінде-ақ сайлаушылардың құрмет-қошеметін иеленген тұлғалардан тұратын Парламентке елдің сенімі жоғары болады.

Праймериз өткізудің маңыздылығын осындай себептермен түсіндіруге болады. Бұл саяси науқан кезінде халық белсенділік танытуы керек. Ең алдымен халықтың саяси сауатының артуына үлкен септігін тигізеді. Саяси сауаты мықты халқы бар мемлекеттің дамуына да даңғыл жол ашылады. Осыған қарап біздің мемлекеттің дұрыс шешім қабылдағанын аңғару қиын емес.

Праймериз демократияландыру саясатының негізіне даңғыл жол ашада.ы Халық өзі танитын, саяси өмірде белсенді азаматты таңдап, соған дауыс береді. Яғни, нағыз халық қалаулылыра іріктеліп шығады деген сенім бар. Праймериз науқаны кезінде елдегі тұрғындардың саяси сауаты да артып, оң өзгерістерге бастайтыны сөзсіз. Сол себепті де Праймеризді өткізу туралы шешімнің өте дұрыс шешім болғандығын айта кету керек.

Орынбек ҚАСЫМБЕКОВ,

«Аймақ».

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *